Alles over audio-ondertiteling

2025/01/17

Bij audio-ondertiteling of audio subtitling maken we ondertitels hoorbaar. We lezen de ondertitelteksten dus opnieuw in bij een video zodat ook wie niet (goed) ziet, de vertalingen meekrijgt.

Bekijk alle blogberichten

Je staat er misschien niet bij stil, maar in veel Nederlandstalige programma’s komen andere talen aan bod. Denk maar aan een film of fictieserie die zich gedeeltelijk in een ander land afspeelt, zodat de personages af en toe switchen tussen Nederlands en een andere taal. Of een docureeks waarin buitenlandse experts geïnterviewd worden over een bepaalde gebeurtenis.

In al die gevallen wordt er vertalende ondertiteling aan het programma toegevoegd zodat alle kijkers de dialogen of interviews kunnen volgen. Maar hoe pak je dat aan in de audiodescriptie?

Je mag er niet zomaar van uitgaan dat alle blinde/slechtziende kijkers wel genoeg Engels, Duits of Frans verstaan om fragmenten in een andere taal te kunnen volgen. De programmamakers gaan er tenslotte ook niet vanuit dat alle ziende kijkers het verstaan, vandaar de vertalende ondertitels.

Je moet die vertalende ondertitels dus toegankelijk maken en dat doe je door ze hoorbaar te maken, vandaar de naam audio-ondertiteling of audio subtitles (AST). Bij audio-ondertiteling of audio subtitling maken we ondertitels hoorbaar. We lezen de ondertitelteksten dus opnieuw in bij een video zodat ook wie niet (goed) ziet, de vertalingen meekrijgt.

(In deze video geven Dieter en Susanne je drie tips voor het opnemen van goede audio-ondertitels.)

DIETER:
Vandaag stemopnames voor de nieuwe audioguide van het AfricaMuseum in Tervuren, een meertalige audioguide. En ik ben een van de dubbingstemmen. Dat wil zeggen dat als er bijvoorbeeld een Engelse curator aan het woord is, dan heb je een Nederlandse vertaling nodig, ingesproken en dan dan ga je mij horen. Susanne van Nevero zit naast mij natuurlijk, om dat helemaal in goede banen te leiden, om mij te registeren. Susanne, heb je al een paar tips?

SUSANNE:
Jawel. Bij audio subtitling is het om te beginnen heel belangrijk dat je eerst even de oorspronkelijke stem laat praten. Dus je begint niet meteen aan je vertaling, maar je wacht tot we, in dit geval, de Engelse stem even hebben gehoord. Een tweede tip die ik je kan geven, is dat als de Engelstalige stem nu bijvoorbeeld heel snel zou praten, dan mag je ook iets sneller inlezen dan je gewend bent. En tot slot, het is wel mooi als we kunnen eindigen en daarna nog de laatste woorden van die oorspronkelijke stem kunnen horen. Dus zorg dat je op tijd klaar bent.

DIETER:
Oké, goed. We gaan er gewoon invliegen en we zien wat het geeft.

Zoals je uit de video kunt afleiden is audio-ondertiteling niet hetzelfde als dubbing of nasynchronisatie. Daarbij haal je namelijk de oorspronkelijke stemmen weg en vervang je ze door Nederlandse stemmen. En je probeert de vertaling lipsync te krijgen. Dat wil zeggen dat de mondbewegingen van de acteurs overeen moeten komen met de klanken die je hoort.

Bij audio-ondertiteling laat je de oorspronkelijke stem bewust hoorbaar, zeker aan het begin van elk fragment. Daarna geef je de vertaling. Die vertaling mag niet langer zijn dan de oorspronkelijke tekst en moet het tempo van de spreker volgen. Je mag dus niet heel traag inlezen bij een snelle spreker.

Hoe schrijf je audio-ondertitels?

Het schrijven van de ondertitels op zich valt eigenlijk best mee. Vrijwel altijd heb je namelijk de vertalende ondertitels als basis. Toch komt er meer bij kijken dan wat knippen en plakken. Er zijn drie dingen waar je rekening mee moet houden:

Allereerst de timing. De audio-ondertitels komen tussen de audiodescriptie-blokjes. Je moet dus goed opletten dat de ene stem nooit door de andere stem gaat. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar het is heel verleidelijk om verschillende ondertitels van dezelfde spreker in één tekstblok te zetten en zo in te spreken. En dat is dus een probleem als er ‘ineens’ audiodescriptie tussen blijkt te zitten.

Je moet ook consequent zijn. Als je het in de audiodescriptie hebt over een helikopter die op een schip landt, dan is het vreemd als er in de audio-ondertitels ineens iemand vertelt dat ze per helikopter naar een boot werd gebracht…

En je moet checken of de vertaling past. Zeker ondertitels waarin twee sprekers gecombineerd worden, zijn verraderlijk. Denk aan een ondertitel met op de bovenste regel een vraag en op de onderste regel een antwoord. Doordat je twee sprekers in één ondertitel combineert, ‘verdeel’ je de leestijd anders dan wanneer je ze elk één ondertitel geeft. Zo kan het voorkomen dat de vertaling van een van de twee sprekers net iets te veel tekst bevat als je de ondertitel opsplitst.

Benieuwd hoe het er in de praktijk uitziet? In de video van çavaria vzw hieronder spreekt Pascal de audio-ondertiteling in. 

(Beeldtitel: Slotmoment. Op het kruispunt: voor LGBTI+ personen
met een handicap.)

RUSTIGE MUZIEK

Hallo, ik ben Isabel. Ik ben hier vandaag op het slotmoment van
het project LGBTI+ personen met een handicap.

(Isabel en de andere getuigen in deze video zitten in een ruimte
met een roze gordijn.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT VERDER

Ik ben Hanne Debor, ik ben 26 jaar. Ik kom uit Hasselt en ik zit
in de kern van De Roze Bink. Ik vond het een interessante dag.
Tijdens het eerste blok waren er eigenlijk drie activiteiten
die ik graag wou doen, dus het was moeilijk om een keuze
te maken. En dan heb ik voor speeddating gekozen.
Het was niet echt de bedoeling om iemand te leren kennen,
dat was ook niet echt mijn verwachting, maar ik vond het wel
leuk om mensen te ontmoeten.

(Op een tafel ligt een briefje met 'Wat is je favoriete danspas
of move? Je kan deze eventueel voordoen'. Mensen zitten en
staan aan tafels. Ze eten en drinken en zijn druk met elkaar
in gesprek.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT VERDER

Hello, my name is Dáithí. Ik kom uit Ierland en...
(DÁITHÍ SPREEKT VERDER IN HET ENGELS)
Leuven is prachtig! En deze workshop is gewoon schitterend.
Ik bedoel, een regenboog aan mensen. En de mensen bij çavaria
hebben zo'n prachtig werk gedaan voor inclusie van mensen
met een handicap en alle details.

(Dáithí kijkt toe bij een oefening waarbij een vrouw
op haar buik op de grond ligt. Mensen lachen uitbundig.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT VERDER

Mijn naam is Cassandra. Ik ben vrijwilliger bij Casa Rosa,
maar vandaag ook bij het slotmoment Op het kruispunt.
Ik vind het heel leuk. Misschien is niet elk evenement iets
dat sterk bij mij aanleunt, maar het is altijd wel heel leuk
om gewoon nieuwe mensen te leren kennen, organisaties
te leren kennen en ook te zien hoe die allemaal bij elkaar
worden gebracht.

(Twee vrouwen rijden met hun scootmobiel.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT VERDER

ISABEL: Ik wil heel graag delen met jullie dat ik ongelofelijk
trots ben op mijn collega's die hieraan gewerkt hebben,
evenals trots op de partners omdat het een geweldig leuke dag
is, er heel leuke ontmoetingen zijn, er een heel warme sfeer
heerst ook. En daarnaast heb ik zelf ook heel veel mogen bijleren
het afgelopen jaar over inclusiviteit en inclusiviteit
op evenementen. Dus daarvoor ook heel erg bedankt!

(Bij een tekening staat: Tim C. Hij/Zijn.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT VERDER

Ik ben Francine. Ik zit in de kerngroep van De Roze Bink
van het regenbooghuis van Hasselt.

Ik ben Marleen Billen. Ik ben ook een van de leden
van de kerngroep van De Roze Bink.

(Marleen doet mee aan een workshop.)

Ik heb net een andere geweldige workshop gevolgd.
Zoveel prachtige queer energie op het kruispunt
voor LGBT mensen met een handicap.
Het was gewoon schitterend en ik wil iedereen bedanken.

(Een karatelesgever met een zwarte band legt uit
hoe je tegen een bokspad slaat. Even later proberen
de deelnemers het uit.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT VERDER

MARLEEN: De twee workshops waar ik aan deelgenomen heb
waren ook een meerwaarde voor mij, ja.

(Deelnemers zitten aan een lange tafel voor een gesprek.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT VERDER

Hallo allemaal, ik ben Jonas. Ik ben 21 jaar en ik schrijf
graag gedichtjes. Ik heb nu onder andere een gedicht
geschreven over de lente, over de winter, over Nieuwjaar
en over de liefde. Ik zou het graag voor jullie willen voorlezen.

De winter is weer in het land,
voor heel veel kinderen heel plezant
om engelen en sneeuwmannen te maken.

De sneeuw valt zachtjes naar benee
het landschap, dat is nu een zee
van sneeuw en ijs,
het vriest dat het gaat kraken.

En de Kerstman,
die legt cadeautjes voor jou en mij.
En voor warme chocomelk
staat iedereen in de rij.

Vrede op aarde, dat is mijn wens.
Vrede op aarde voor ieder mens.

Vrede op aarde voor ieder beest.
Dan alleen is Nieuwjaar echt een feest.

(Verschillende mensen houden hun armen
hoog boven hun hoofd. Even later dartelt een van hen
naar een man en gaat bij hem staan.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT VERDER

Ik ben heel blij met de tools die zijn ontstaan uit het project.
Ik denk dat het heel nuttige tools zijn, waar we zowel als
organisaties als op individueel niveau mee aan de slag kunnen.
Zodat we LGBTI+ personen met een handicap kunnen versterken
en kunnen bijstaan en de plek binnen de maatschappij een
stukje geven die ze verdienen en jammer genoeg te weinig krijgen.

Wat ik vooral heel fijn vond, is dat ik hier een aantal zaken
uit meeneem die we kunnen gebruiken voor UniQue,
voor ons regenbooghuis, en voor de verschillende verenigingen.
Ook hoop ik dat de tools die zijn ontwikkeld, dat niet alleen
Verenigingen en regenbooghuizen en organisaties die werken
rond handicap en beperking ze gaan gebruiken. Maar dat er ook
andere organisaties zijn die hiermee concreet aan de slag kunnen.

CASSANDRA: Het ziet er wel zeer goed gemaakt uit.
Grote lettertypes, juist visueel gewerkt ook, heel duidelijk,
heel concreet, altijd heel belangrijk. Ik denk dat het wel
heel goede brochures en heel goede tools zijn.
Dat veel organisaties er iets aan hebben.

FRANCINE: De tekeningen zijn heel mooi, hè.
Blij dat we ermee aan de slag kunnen, dat zeker.

MARLEEN: Ja, heel zeker, ja!

(Marleen en Francine luisteren aandachtig
naar een van de presentaties.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT VERDER

FRANCINE: Dus wij hebben niet één doos,
maar tien dozen nodig!

ZE LACHEN UITBUNDIG

MARLEEN: Wat mij vooral blij maakt op dagen zoals vandaag,
is dat ik heel veel enthousiasme zie en dat ik heel veel inspiratie
krijg om onze werking beter en beter te maken.

Ja!

Bedankt, iedereen. Ik ben zo dankbaar voor al het werk
dat jullie doen en voor de ondersteuning die ik en honderden
andere mensen krijgen. Dank je wel, salut, bye!

(Beeldtekst: Benieuwd naar de tools?
Bekijk ze via www.cavaria.be/tools-lgbti-handicap.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT NOG EVEN VERDER
EN STOPT DAN

Ook leren hoe je een audiodescriptie maakt?

Yools webdesign logo